Fenix Rotterdam
De opgave
In het hart van de historische Fenixloods ontwierp MAD Architects de Tornado: een dubbele, gedraaide route naar een uitkijkpunt boven het dak. Over de dakopening legde de architect een vrije, vloeiende glasdeken. Aan IFS de opgave om dit beeld te vertalen naar een produceerbare, waterdichte en duurzaam functionerende glaskap.
De opening in het platte dak meet circa 25 bij 25 meter. Door de driedimensionale vorm bedraagt het werkelijke glasoppervlak circa 860 m². De kap bestaat uit 255 unieke, geharde en 3D-gekromde panelen. Het grootste paneel is circa 7,5 m² groot en weegt ongeveer 750 kilogram.
Bij Fenix werd de gebruikelijke ontwerpvolgorde omgedraaid. Niet eerst de staalconstructie en daarna het glas, maar eerst de maakbare glasdeken. Vanuit de mogelijkheden en grenzen van het glas kreeg de onderliggende staalstructuur haar definitieve vorm.
Onze aanpak
IFS werkte van 2020 tot en met de oplevering in mei 2025 aan de verschillende onderdelen van de Tornado. Het projectteam bestond uit opdrachtgever, aannemer, architecten, staalbouwer, glasproducent en gespecialiseerde onderaannemers. De open samenwerking en gezamenlijke detailengineering waren bepalend voor het resultaat.
Binnen het team werden raakvlakken en werkzaamheden bewust verdeeld. IFS nam naast de glasconstructies onder meer het zetwerk tussen Tornado en glaskap en de goten tussen het glasdak en het gesloten dak voor zijn rekening. Zo sloten de werkpakketten op elkaar aan en bleef geen onderdeel tussen disciplines liggen.
IFS verzorgde de constructieve berekeningen en volledige technische uitwerking van de eigen onderdelen. Productie, toleranties, bewegingen, bereikbaarheid en montage zijn daarbij vanaf het begin als één samenhangende opgave behandeld.
Techniek en uitwerking
255 unieke glaspanelen
Alle panelen hebben een eigen driedimensionale geometrie. Per ruit werden de grenzen van vorm, afmetingen en productie opgezocht en voortdurend getoetst aan de ontwerpambitie. De exacte glasopbouw blijft projectspecifieke kennis; voor de uitstraling zijn vooral de vrije vorm en de doorlopende zwarte glas-glasvoegen bepalend.
Werkelijke vorm digitaal gecontroleerd
Driedimensionaal gevormd glas kent ruimere productietoleranties dan vlak glas. Tegelijkertijd moesten de randen nauwkeurig op elkaar aansluiten. Daarom is ieder paneel na productie in 3D gescand. De werkelijke vorm werd opnieuw in het digitale model geplaatst en vóór levering beoordeeld. Zo kon IFS vaststellen dat ieder paneel binnen de complete glaskap zou passen.
Instelbaar beglazingssysteem
IFS ontwikkelde projectspecifieke glasvattingen die in hoogte, rotatie en helling instelbaar zijn. Daarmee konden productietoleranties, afwijkingen in de constructie en bewegingen in meerdere richtingen worden opgevangen, zonder ongewenste krachten in het glas te brengen. Na nauwkeurige afstelling zijn de voegen gesloten met zwarte siliconenkit.
Cockpitpuien die onafhankelijk bewegen
Twee cockpitpuien vormen de overgang tussen het binnen- en buitendeel van de route. De puien zijn aan de Tornado opgehangen en moeten onafhankelijk van de glaskap kunnen bewegen. IFS ontwikkelde een profiel waarin de volledige pui kan bewegen, terwijl de aansluiting wind- en waterdicht gesloten blijft.
Liftschacht en glazen balustrade
De ronde liftschacht is voorzien van warm cilindrisch gebogen, halfgehard glas. Boven de glaskap is de beglazing isolerend uitgevoerd en afgestemd op het omliggende glasbeeld; binnen is gelaagd extra helder glas toegepast.
Rond het uitkijkpunt volgt een transparante balustrade het schuine en gebogen verloop van het platform. Alle panelen lopen taps en zijn tegelijk volgens een ruime radius gebogen. De balustrade is zonder bovenregel uitgevoerd en gelamineerd met SGP-folie om de vrije glasranden duurzaam te beschermen en de benodigde constructieve prestaties te leveren.
Stripstalen puien en EW30
De hoge puien zijn uitgevoerd met massief stripstaal en per opening ingemeten en ingepast in het bestaande gebouw. Een deel moest EW30-brandwerend worden uitgevoerd. De gewenste deurmaten lagen buiten de geteste afmetingen van de beschikbare oplossing. Een onafhankelijke engineering assessment onderbouwde dat de gecertificeerde opbouw ook in het grotere formaat aannemelijk aan de eis zou voldoen. Daarmee kon een kostbare en risicovolle nieuwe brandproef worden voorkomen.
Projectspecifieke glaszuiger
Standaard glaszuigers zijn geschikt voor vlak glas of een vaste kromming. Bij Fenix veranderde het aanzuigoppervlak per paneel. IFS ontwierp daarom een verstelbare, projectspecifieke glaszuiger, liet deze produceren en keuren en zette hem in voor de veilige montage van de unieke dakpanelen.
Logistiek en montage
De vrije vorm van de glaskap maakte sommige posities moeilijk bereikbaar. Per paneel werd bepaald hoe het veilig kon worden aangevoerd, geplaatst en afgesteld. Waar nodig zijn hiervoor specifieke werk- en hijsvoorzieningen ontwikkeld.
Veel onderdelen van de Tornado, waaronder de gepolijst roestvaststalen bekleding, waren tijdens de glasmontage al aanwezig. Werken met groot en zwaar materieel vroeg daarom om grote zorgvuldigheid. Op de lastigste posities kostte het soms circa twee uur om één paneel op zijn plaats te krijgen en nauwkeurig ten opzichte van de omliggende ruiten af te stellen.
Dankzij de 3D-controle van ieder geproduceerd paneel en de instelbare glasvattingen kon de volledige kap zonder niet-passende ruiten worden gerealiseerd.
Het resultaat
De glaskap vormt een transparante huid rond de Tornado en begeleidt bezoekers van het interieur naar het uitkijkpunt boven de historische loods. Glas, gepolijst roestvast staal en de organische lijnen van de constructie versterken elkaar, terwijl de uitzonderlijke technische complexiteit in het eindbeeld vanzelfsprekend oogt.
Fenix laat zien wat mogelijk wordt wanneer ontwerpambitie, technische kennis en open samenwerking elkaar versterken. IFS maakte van een vrije 3D-glasdeken een beheersbaar, waterdicht en monteerbaar systeem en ontwikkelde ook de aansluitingen, bewegende puien en montagevoorzieningen die daarvoor nodig waren.
Gerelateerde projecten
Entree Rijnstate Arnhem
De Dubbelde Palmboom
We maken ambitieuze ontwerpen in glas en staal concreet en haalbaar
IFS Building Systems
Dick van Linschoten
